İngilis dilini öyrənməyə qərar vermisənsə, ən çətin addımı artıq atmısan. “Mənim dilə qabiliyyətim yoxdur” fikri isə çox vaxt doğru olmur. Ana dilini hamımız öyrənmişik. İkinci dil üçün də təxminən eyni şeylər lazımdır: çoxlu eşitmək, hazır cümlələr və hər gün bir az təkrar.
Bu plan tam sıfırdan başlayanlar üçündür. Gündə 20-30 dəqiqə ayırsan, bir neçə ay sonra özün haqqında danışa, kafedə sifariş verə və yol soruşa biləcəksən. Ən əsası, hər həftə irəlilədiyini özün hiss edəcəksən.
İlk həftə: səslər və ən lazımlı ifadələr
İngilis dilində sözlər yazıldığı kimi oxunmur. “Knife” sözündə “k” hərfi oxunmur, “through” isə yazılışına heç oxşamır. Ona görə ilk həftəni əlifba əzbərləməyə yox, qulağı öyrəşdirməyə həsr et. Hər sözü və cümləni əvvəlcə dinlə, sonra təkrar et.
Birinci həftənin hədəfi sadədir: gündəlik həyatda ən çox lazım olan 15-20 ifadəni bilmək. Məsələn:
| İngiliscə | Azərbaycanca |
|---|---|
| Hello! My name is Aysel. | Salam! Mənim adım Ayseldir. |
| Nice to meet you. | Tanış olmağımıza şadam. |
| I don’t understand. | Başa düşmürəm. |
| Can you say that again, please? | Zəhmət olmasa, bir də deyərsiniz? |
| How much is it? | Bu neçəyədir? |
| Where is the toilet? | Tualet haradadır? |
| Thank you very much. | Çox sağ olun. |
Bu cümlələrdə qrammatika qaydası öyrənmirsən, amma beyin artıq söz sırasını, “don’t” və “can” kimi vacib parçaları tanımağa başlayır. Sonradan qaydalara keçəndə hər şey daha tanış görünəcək.
Birinci ay: özün haqqında danışmaq (A1)
İlk ayın mövzuları sənin öz həyatındır: adın, ailən, işin, şəhərin, gündəlik işlərin. Bunlar haqqında danışmaq üçün çox qrammatika lazım deyil. “To be” feli (am, is, are), Present Simple zamanı və “do/does” ilə qurulan suallar bəs edir.
| İngiliscə | Azərbaycanca |
|---|---|
| I am from Baku. | Mən Bakıdanam. |
| I work in a bank. | Bankda işləyirəm. |
| My sister lives in Ganja. | Bacım Gəncədə yaşayır. |
| I get up at seven every day. | Hər gün saat yeddidə dururam. |
| Do you like coffee? | Qəhvə sevirsən? |
Hər mövzudan 10-15 cümlə götür və onları sözbəsöz yox, bütöv öyrən. Ayın sonunda 150-200 cümlən olacaq. Sadə söhbət üçün bu, artıq yaxşı bazadır.
İkinci və üçüncü ay: keçmiş və gələcək (A2)
İndi “dünən nə etdin?” və “həftə sonu nə edəcəksən?” suallarına cavab verməyi öyrənirsən. Bunun üçün iki zaman kifayətdir: Past Simple və “going to” ilə gələcək. Yanına “can” (bacarmaq) və “would like” (istərdim) əlavə et, artıq mağazada, aptekdə, hava limanında çətinlik çəkməyəcəksən.
| İngiliscə | Azərbaycanca |
|---|---|
| I watched a film yesterday. | Dünən film izlədim. |
| We are going to visit my parents. | Valideynlərimə baş çəkəcəyik. |
| Can I pay by card? | Kartla ödəyə bilərəm? |
| I would like a glass of water. | Bir stəkan su istərdim. |
Zamanları qarışdırmaqdan qorxma. Hamısının sadə izahı və nümunələri ingilis dilində zamanlar yazısındadır.
Hər gün 20 dəqiqə: sadə qayda
Uzun dərslərdən çox, qısa və müntəzəm məşq işə yarayır. Gündəlik 20 dəqiqəni belə böl:
- 5 dəqiqə dinlə. Bu günün yeni cümlələrini səsli dinlə, mənasına diqqət et.
- 10 dəqiqə ucadan de. Hər cümləni ən azı üç dəfə təkrar et: əvvəl yavaş, sonra normal sürətlə.
- 5 dəqiqə yaddaşdan de. İngiliscəni bağla, yalnız azərbaycanca tərcüməyə bax və cümləni özün qur.
Növbəti gün əvvəlcə dünənki cümlələri yoxla, sonra yenilərinə keç. Təkrarın vaxtını düz seçmək unutmağı xeyli azaldır. Bunun necə işlədiyini aralıqlı təkrar haqqında yazıda izah etmişik.
İngilis dilini öyrənmək nə qədər vaxt aparır?
Bu, ən çox verilən sualdır. Cambridge-in təxmini hesablamasına görə, sıfırdan A2 səviyyəsinə çatmaq üçün təxminən 180-200 saat öyrənmək lazımdır. Bu, gündə bir saatla yarım il, gündə yarım saatla isə bir ilə yaxın deməkdir.
Rəqəmlər səni qorxutmasın. Birinci aydan sonra özünü təqdim edə, ikinci aydan sonra isə səyahətdə sadə işlərini həll edə biləcəksən. Hər mərhələ ayrıca bir nailiyyətdir. Hər səviyyədə nəyi bacardığını ingilis dili səviyyələri yazısında ətraflı izah etmişik.
Başlayanların ən çox etdiyi səhvlər
Yalnız qrammatika öyrənmək
Qaydanı bilmək cümlə qura bilmək demək deyil. Hər yeni qaydanı dərhal 5-10 cümlədə işlət.
Uzun söz siyahıları əzbərləmək
Siyahıdan öyrənilən söz tez unudulur. Sözü cümlənin içində öyrən, onda həm mənası, həm də necə işləndiyi yadda qalır.
Danışmaq üçün “hazır olmağı” gözləmək
Heç kim tam hazır olmur. İlk gündən ucadan danış, öz səsini yaz və dinlə. Səhvlə deyilən cümlə susmaqdan həmişə yaxşıdır.
Tez-tez ara vermək
İki həftəlik fasilədən sonra öyrəndiklərinin xeyli hissəsi unudulur. Vaxtın az olan günlərdə də 5 dəqiqə təkrar et ki, ardıcıllıq qırılmasın.
Kiçik başla, amma bu gün başla
İngilis dilini sıfırdan öyrənmək bir neçə həftəlik iş deyil, amma hər gün kiçik addım atanlar nəticəni tez görür. Bu gün ilk 5 cümləni seç, onları dinlə, ucadan de və sabah yenidən yoxla. Bir aydan sonra geriyə baxanda nə qədər yol getdiyinə özün təəccüblənəcəksən.