İngilis dilində yüz minlərlə söz var, amma gündəlik nitqin və mətnlərin böyük hissəsi bir neçə yüz sözlə qurulur. Oxford English Corpus-un məlumatına görə, ən çox işlənən 100 söz yazılı ingilis mətnlərindəki sözlərin təxminən yarısını təşkil edir. Yəni bu 100 sözü yaxşı bilən adam istənilən mətndə hər iki sözdən birini tanıyır.
Bu sözlərin çoxu qısa və tanışdır: the, and, you, have. Amma onların necə işləndiyini və hansı ifadələrdə gəldiyini bilmək ən vacib bacarıqlardandır. Aşağıda siyahını qruplara böldük və nümunələr əlavə etdik.
Əvəzliklər: kim və nə
| Söz | Tərcümə |
|---|---|
| I, me, my | mən; məni, mənə; mənim |
| you, your | sən, siz; sənin, sizin |
| he, him, his | o (kişi); onu, ona; onun |
| she, her | o (qadın); onu, ona; onun |
| it, its | o (əşya, heyvan); onun |
| we, us, our | biz; bizi, bizə; bizim |
| they, them, their | onlar; onları, onlara; onların |
| this, these | bu; bunlar |
| who, what, which | kim; nə; hansı |
Azərbaycan dilində “o” həm kişi, həm qadın, həm də əşya üçün işlənir. İngiliscədə isə he, she və it ayrılır. Başlayanların ən çox qarışdırdığı yerlərdən biri budur.
Ən vacib fellər
| Fel | Tərcümə və nümunə |
|---|---|
| be (am, is, are, was, were) | olmaq. I am tired. Yorğunam. |
| have | sahib olmaq, var. I have two brothers. İki qardaşım var. |
| do | etmək. What do you do? Nə işlə məşğulsan? |
| say | demək. What did she say? O nə dedi? |
| get | almaq, çatmaq. I got your message. Mesajını aldım. |
| make | düzəltmək, etmək. Let’s make a plan. Gəl plan quraq. |
| go | getmək. I go to work by bus. İşə avtobusla gedirəm. |
| know | bilmək, tanımaq. I don’t know. Bilmirəm. |
| take | götürmək, aparmaq. Take an umbrella. Çətir götür. |
| see | görmək. See you tomorrow! Sabah görüşərik! |
| come | gəlmək. Come here. Bura gəl. |
| think | düşünmək. I think so. Məncə, elədir. |
| look | baxmaq, görünmək. You look happy. Xoşbəxt görünürsən. |
| want | istəmək. I want to learn English. İngilis dilini öyrənmək istəyirəm. |
| give | vermək. Give me a minute. Mənə bir dəqiqə ver. |
| use | istifadə etmək. Can I use your phone? Telefonundan istifadə edə bilərəm? |
| work | işləmək. It doesn’t work. İşləmir. |
| can, could, will, would | bacarmaq; gələcək və nəzakət. Could you help me? Mənə kömək edə bilərsiniz? |
Kiçik, amma hər yerdə olan sözlər
Artikllar, önlüklər və bağlayıcılar Azərbaycan dilində çox vaxt ayrıca söz kimi yox, şəkilçi ilə ifadə olunur. Ona görə onları tərcümə ilə yox, ifadələrin içində öyrənmək daha asandır.
| Söz | Mənası və nümunə |
|---|---|
| the, a, an | artikllar: the book (həmin kitab), a book (bir kitab) |
| to | -a, -ə; -maq, -mək: go to school (məktəbə getmək), want to eat (yemək istəmək) |
| of | -ın, -in: the end of the film (filmin sonu), a glass of tea (bir stəkan çay) |
| in, on, at | -da, -də: in the room (otaqda), on the table (stolun üstündə), at home (evdə) |
| for | üçün: This is for you. Bu, sənin üçündür. |
| with | ilə: with my friends (dostlarımla) |
| from | -dan, -dən: I’m from Baku. Bakıdanam. |
| as | kimi, olaraq: I work as a teacher. Müəllim işləyirəm. |
| by, about, into, over, after | tərəfindən, yanında; haqqında; içinə; üstündən; sonra |
| up, out, back | yuxarı; çölə; geri: get up (durmaq), go out (çölə çıxmaq), come back (qayıtmaq) |
| and, but, or, so | və; amma; və ya; ona görə |
| because, if, than | çünki; əgər; -dan, -dən (müqayisədə): older than me (məndən böyük) |
| that, when, how | ki, o; nə vaxt, -anda; necə |
Gündəlik danışığın açar sözləri
| Söz | Tərcümə |
|---|---|
| not, no | deyil, yox; heç bir |
| all, some, any | hamısı, bütün; bəzi, bir az; hər hansı |
| other, only, most | digər; yalnız; ən çox, çoxu |
| time, day, year | vaxt, dəfə; gün; il |
| people, way | insanlar; yol, üsul |
| one, two, first | bir; iki; birinci |
| good, new | yaxşı; yeni |
| there, now, then | orada (there is: var); indi; sonra, o vaxt |
| just, also, even, well | sadəcə, indicə; həmçinin; hətta; yaxşı, deməli |
| like | xoşlamaq; kimi |
Bu sözləri necə öyrənmək lazımdır?
Bu 100 sözü siyahı kimi əzbərləmək çox fayda vermir, çünki onların çoxunun tək başına mənası azdır. Məsələn, “get” sözünün onlarla mənası var: get up (durmaq), get home (evə çatmaq), get tired (yorulmaq). Ona görə sözləri cümlədə öyrən:
- Hər söz üçün 2-3 qısa cümlə tap və onları ucadan de.
- Sözü yox, bütöv ifadəni yadda saxla: “take a photo”, “make a mistake”, “have breakfast”.
- Bir neçə gündən sonra təkrar et. Vaxtında edilən təkrar sözü uzunmüddətli yaddaşa köçürür. Bunun necə işlədiyini aralıqlı təkrar haqqında yazıda izah etmişik.
- Oxuyanda və video izləyəndə bu sözlərə diqqət et. Onları demək olar ki, hər cümlədə görəcəksən və hər dəfə daha tanış gələcək.
Bu 100 sözdən sonra növbəti addım gündəlik mövzular üzrə 1000-2000 sözdür: yemək, iş, səyahət, sağlamlıq, alış-veriş. Bu həcm A2-B1 səviyyəsində gündəlik ünsiyyət üçün yaxşı bazadır.
FluentED-in söz bankında sözlər mövzulara bölünüb və hər biri qısa nümunə ilə verilir. Kitab oxuyanda isə tanımadığın sözə toxunub tərcüməsini dərhal görə bilərsən.