Azərbaycanlıların ingiliscədə ən çox etdiyi 10 səhv

Başqa dil öyrənən hər kəs ana dilinin vərdişlərini özü ilə aparır. Rus, türk, ərəb dilli tələbələrin hərəsinin öz tipik səhvləri var. Azərbaycanca danışanlarda da belə bir siyahı yaranır və o, çox proqnozlaşdırılandır.

Aşağıdakı səhvlərin heç biri səni anlaşılmaz etmir. Amma çox olanda nitq kobud səslənir, bəzən isə məna dəyişir. Hər birinin yanında səbəbini və düzəltmək üçün sadə yolu yazmışıq.

1. He və she qarışır

Azərbaycan dilində “o” həm kişi, həm qadın üçündür. Danışanda beyin cins haqqında düşünməyə öyrəşməyib, ona görə tez danışanda he və she təsadüfi çıxır. Ən yaxşı məşq ailə və tanışlar haqqında qısa cümlələrdir: “My mother works in a bank. She likes her job.” Bunu bir neçə gün ucadan desən, seçim avtomatlaşır.

2. Saydan sonra -s düşür

Biz “iki qardaş”, “üç bacı” deyirik, saydan sonra isim tək qalır. İngiliscədə isə bir-dən çox olan hər şey cəm olur: two books, many friends, five minutes. Bu səhv yazıda da, danışıqda da çox rast gəlinir.

3. a və the işlənmir

Azərbaycan dilində artikl yoxdur, ona görə bu, bizim üçün ən çətin mövzulardan biridir. Kobud qayda belədir: bir şeyi ilk dəfə xatırladırsansa və ya “hər hansı biri” deməkdirsə, a. Hər iki tərəf hansından söhbət getdiyini bilirsə, the. Artikli qaydadan öyrənmək çətindir. Daha asan yol onu hazır ifadələrlə birlikdə öyrənməkdir: a cup of tea, the bus stop, What’s the time?

4. Yaşı “have” ilə demək

Azərbaycanca “25 yaşım var” deyirik və bu, sözbəsöz “I have” kimi çevrilir. İngiliscədə yaş to be ilə deyilir: How old are you? I’m 25.

5. am, is, are buraxılır

Danışıqda “O müəllimdir” əvəzinə çox vaxt sadəcə “O müəllim” deyirik, “-dir” şəkilçisi düşür. Bu vərdiş ingiliscəyə keçəndə cümlədən is itir. İngiliscədə isə fel olmadan cümlə olmur. Qısa formalar kömək edir: he’s, she’s, I’m. Onları desən, fel öz-özünə cümləyə girir.

6. Sualda do yoxdur

Azərbaycanca sualı intonasiya və ya “-mı, -mi” ilə qururuq, köməkçi fel lazım deyil. İngiliscədə sual sözü ilə başlayan sualda do, does və ya did mütləqdir. Danışıqda bəzən “You like coffee?” kimi intonasiya sualı eşidəcəksən, bu, qeyri-rəsmi nitqdə mümkündür. Amma “Where you live?” həmişə səhvdir.

7. Keçmiş zaman iki dəfə

Did artıq keçmiş zamanı göstərir, ona görə ondan sonra fel əsas formada qalır. Eyni qayda does üçün də keçərlidir: şəkilçi bir dəfə işlənir. Qısa yol: did və ya does görürsənsə, felin sonuna heç nə əlavə etmə.

8. İşığı “açmaq”, televizoru “bağlamaq”

Danışıqda “işığı aç”, “televizoru bağla” deyirik və bunu birbaşa open, close kimi çeviririk. İngiliscədə cihazlar, işıq, su turn on və turn off ilə açılıb bağlanır. Switch on və switch off da düzdür. Open və close qapı, pəncərə, kitab, proqram üçündür.

9. I am agree

“Razıyam” sözündəki “-am” şəkilçisi ingiliscəyə am kimi keçir. Amma agree feldir və özü kifayət edir. İnkarı da belədir: I don’t agree, “I am not agree” yox.

10. th, w və uzun saitlər

Bu bənd qrammatika yox, tələffüzdür, amma ən çox eşidilən səhvlər buradadır.

• th səsi Azərbaycan dilində yoxdur, ona görə think sözü “sink” və ya “tink”, this isə “zis” kimi çıxır. Dilin ucunu yuxarı və aşağı dişlərin arasına qoy və hava ver.
• w səsi də bizdə yoxdur və çox vaxt “v” ilə əvəz olunur. Bu bəzən mənanı dəyişir: wine şərab, vine üzüm tənəyidir. W deyəndə dodaqlar dişlərə toxunmur, yumrulub irəli çıxır.
• Uzun və qısa saitlər: ship gəmi, sheep qoyun. Live yaşamaq, leave getmək. Azərbaycan dilində saitin uzunluğu adətən mənanı dəyişmir, ona görə qulaq bu fərqi eşitməyə öyrəşməyib.

Tələffüz üçün ən faydalı iş özünü yazıb orijinalla müqayisə etməkdir. Başqasının səhvini eşitmək asandır, özününkünü isə yalnız qeyddə eşidirsən.

Bu səhvləri necə tərgitmək olar

Qaydanı bilmək azdır. Çoxumuz “Did you went” səhvinin qaydasını bilirik, amma danışanda yenə deyirik. Çünki danışıq qaydadan yox, vərdişdən gəlir. Düzgün cümləni dəfələrlə eşidib ucadan deyəndə, düzgün variant qulağa tanış, səhv variant isə qəribə gəlməyə başlayır. Səhvi tərgitməyin ən etibarlı yolu budur.